|
|
|
Twee adellijke families hebben sinds de middeleeuwen een groot deel van
Bohemen beheerst: De Rosenbergs (Rožmberk) en de uit Beieren afkomstige
Schwarzenbergs, welke laatste in de veertiende eeuw bijna half Bohemen in
bezit hadden. Het Praagse Paleis Schwarzenberg op het Hadtsjin plein
(Hradčanské náměstí) dat eens aan de Rosenbergs behoorde, ging in 1719
over aan familie Schwarzenberg. Een eerdere eigenaar graaf Jan van
Lobkowitz gaf na een brand in 1541 aan een Italiaanse stijl te bouwen.
Kenmerkend voor het paleis zijn de (gerestaureerde) sgraffito-decoraties
en de kroonlijsten naar Noorditaliaans voorbeeld. Fresco's uit de late
16de eeuw met thema's uit de Griekse mythologie sieren de platfonds. Het
Schwarzenberg paleis is één van de mooiste renaissance-paleizen in Bohemen
en geeft een goede indruk van de rijkdom en macht van de
Boheems-aristocratie.
Als het stamslot van de Schwarzenbergs (dat overigens ook eerder aan de
Rosenbergs heeft behoord) kan men het kasteel van Český Krumlov (Krumau)
in Zuid-Bohemen beschouwen. Het stadje Veský Krumlov is een monument op
zichzelf en heeft volledig zijn middeleeuwse karakter behouden.
|
|
|
Sprookjeskasteel
Voorts bezaten de Schwarzenbergs nog het
sprookjeskasteel van Hluboká nad Vltavou (vroeger Frauenberg geheten), dus
aan de Moldau (Vltava) gelegen. In het kasteel bevindt zich een
portrettengalerij van de familie Schwarzenberg. In 1661 werd het slot door
Johann Adolf zu Schwarzenberg, een hoge Oostenrijkse hofdignitaris,
gekocht. In 1676 werd hij in de stand van rijksvorst verheven. In de trant
van het Engels Windsor Castle liet men het imposante bouwwerk met 144
vertrekken in de jaren 1841 tot 1871 in neogotische stijl (typisch voor de
Romantiek) verbouwen. Dit merkwaardige uiterlijk (Tudorstijl in Bohemen!)
heeft het kasteel tot op heden behouden. Het interieur herinnert aan de
Hollandse renaissance. Hluboká (van hluboký: diep) moest de hoofdzetel van
de familie worden, die ook landgoederen in Zuid-Bohemen, Stiermarken en
Slovenië bezat en bovendien nog stadspaleizen in Wenen en Praag! De
Schwarzenbergs waren grote kunstverzamelaars, zoals blijkt uit de
collectie van zevenenvijftig 17e eeuwse Vlaamse wandtapijten, waarvan een
aantal door de schilder Jacob Jordaens is ontworpen. Ook hier een
verzameling Nederlandse en Vlaamse 17e eeuwse schilderkunst. Op de Praagse
Nationale Galerie na is de bij het kasteel behorende kunstcollectie de
grootste van Bohemen. Een derde slot van deze familie grand seigneurs is
het kasteel Orlík in Orlík nad Vltavou, sedert 1719 in het bezit van de
Schwarzenbergs en onder meer bewoond door Karl Philipp zu Schwarzenberg
hertog van Krumau (Krumlov) (1771-1820), die in de bekende slag bij
Leipzig (1813) Napoleon versloeg. Merkwaardig genoeg is er in het kasteel
een Napoleon-museum gevestigd, waar geschenken van de Franse keizer aan
zijn latere tegenstander zijn uitgestald. Het schijnt, dat de Corsicaan
groot respect had voor de strategische kwaliteiten van Schwarzenberg. Maar
er was meer. Als Oostenrijks gezant in Parijs voerde Karl Philipp de
onderhandelingen voor het huwelijk tussen Napoleon en zijn latere
echtgenote Marie Louise! De weduwe van de maarschalk, Anna, genoemd
"Fürstin Nanni", kreeg bekendheid om haar literaire salon in Wenen. Voorts
noem ik van de familie nog kardinaal Friedrich Josef zu Schwarzenberg,
aartsbisschop van Salzburg en later van Praag (1885), van wie een beeld is
te vinden in de Sint-Vituskathedraal. Het is een meer dan twee meter hoog
bronzen beeld van de beroemde beeldhouwer Josef Václav Myslbek
(1848-1922), die beschouwd wordt als één van de grote kunstenaars van de
Tsjechische nationale wedergeboorte. Het is één van de meest bewonderde
beelden in de kathedraal!
|
|
|
Felix, prins van Schwarzenberg, steunpilaar van de Habsburgers
Een belangrijke rol in de Oostenrijkse politiek was weggelegd voor Felix,
prins zu Schwarzenberg, ook geboren in het Zuid-Boheems Veský Krumlov, die
leefde van 1800 tot 1852. Hij kreeg de rang van veldmaarschalk. Door de
invloed van zijn zwager Windischgrätz, die in 1848 de revolutie in Praag
bloedig had onderdrukt, werd hij in hetzelfde jaar premier van een
ontredderde Donaumonarchie. Hij was een trouw volgeling van de Habsburgers
en maakte zich bij de Bohemers gehaat door zijn reactionaire politiek.
Graaf Felix zu Schwarzenberg maakte de Donaumonarchie toto een
absolutistische en centralistische staat waar minderheden als Hongaren,
Italianen, Kroaten en Tsjechen nauwelijks rechten bezaten.
|
|
|
Tot het revolutiejaar 1848 omvatte het bezit van de Schwarzenbergs in
Bohemen 640.000 hectare met 230.000 onderdanen, waarbij nog landgoederen
in Beieren, Stiermarken, Salzburg en andere delen van Oostenrijk kwamen.
Geen wonder, dat deze Bohemers tot de steunpilaren van de Habsburgse
monarchie behoorden. Na de revolutie van 1848 werd het bezit ingekrompen
toto 178.000 hectare. De toenmalige eigenaar Johann Adolf II moderniseerde
de landbouw en verbeterde de industriële verwerking van
landbouwproducten.
Maar de tijden veranderden. Met de ondergang van de Donaumonarchie in
1918 scheen ook de rol van de Schwarzenbergs te zijn uitgespeeld.
Friedrich zu Schwarzenberg koos echter als Bohemer de zijde van het nieuwe
Tsjecho-Slowaakje bewind van Masaryk en Beneš. De familie kon tot 1948
(toen de communisten de landgoederen van de adel confisqueerden) een deel
van zijn bezit behouden. Gedurende eeuwen heeft de familie Schwarzenberg
politiek en cultureel in Tsjechië een belangrijke rol vervuld.
|
|
|
De jongste invloedrijke telg uit dit befaamde geslacht is Karl von
Schwarzenberg. Hij was enige tijd hoofd van de presidentiële staf van de
president Havel. Bovendien was hij voorzitter van de Commissie voor de
Mensenrechten van de Raad van Europa. Sinds juli 1992 is hij voorzitter
van de stichting "Bohemiae" ter bevordering van de Tsjechische industrie
en de kennis over Tsjechië in het buitenland. Hij stelde met Tsjechische
kunsthistorici een schitterende publicatie samen: "Praag. De burcht en
haar kunstschatten" (1994), in Nederland uitgegeven bij Schuyt. De liefde
voor de kunst ontbrak ook bij deze Schwarzenberg niet! |
|
|
|
